Mua hàng giả để dùng thường không bị xử lý, nhưng khi bạn đem hàng giả mạo nhãn hiệu ra chào bán, bày bán hay giao cho người khác để lấy tiền, bạn đã bước vào vị trí người bán. Ghi rõ "hàng rep, không chính hãng" không làm cho việc bán trở nên hợp pháp, vì vấn đề nằm ở nhãn hiệu của người khác được gắn trên hàng.
Ranh giới này hay bị bỏ qua vì người ta nghĩ bán một món đồ cũ, bán vài món cho người quen, hay chỉ đăng bài hộ thì không tính là kinh doanh. Bài này đi qua từng tình huống, từ nhẹ nhất đến rủi ro nhất, và nói rõ chỗ nào cần dừng. Bài không hướng dẫn cách bán hàng giả an toàn, vì không có cách nào như vậy.
Vì sao "ghi rõ là rep" không cứu được người bán
Nhiều người bán nghĩ rằng chỉ cần trung thực với khách là ổn: khách biết là hàng giả, mình không lừa ai, giao dịch tự nguyện. Lập luận này đúng ở một phía, phía người tiêu dùng, nhưng bỏ quên phía thứ ba là chủ nhãn hiệu. Luật Sở hữu trí tuệ bảo vệ chủ nhãn khỏi việc người khác dùng nhãn hiệu của họ trên hàng hoá mà không được phép, và hành vi chào bán, bày bán, tàng trữ để bán hàng mang nhãn đó đều có thể bị coi là xâm phạm.
Nói cách khác, người mua biết hay không biết không quyết định việc bán hàng giả mạo nhãn hiệu có vi phạm hay không. Nó chỉ quyết định thêm một tầng: nếu khách không biết, người bán còn vi phạm cả quyền được thông tin trung thực của người tiêu dùng.
Ngoài ra, các quy định về xử lý hàng giả trong thương mại coi buôn bán hàng giả là hành vi bị xử lý, không phân biệt người bán có nói thật với khách hay không. Hình thức xử lý có thể gồm phạt tiền, tịch thu, tiêu huỷ hàng; khi quy mô hoặc giá trị đủ lớn, có thể có trách nhiệm hình sự theo tội sản xuất, buôn bán hàng giả hoặc tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Mức cụ thể phụ thuộc văn bản hiện hành, không nêu ở đây.
Các tình huống từ nhẹ đến nặng
Bảng dưới sắp xếp các tình huống hay gặp theo mức độ rủi ro tăng dần. Đây là cách nhìn tổng quan; vụ việc cụ thể do cơ quan có thẩm quyền đánh giá trên tình tiết thật.
| Tình huống | Có yếu tố kinh doanh không | Rủi ro |
|---|---|---|
| Tặng lại một món đồ fake đã dùng cho người thân | Không | Rất thấp |
| Bán lại một món đồ fake đã dùng trên nhóm đồ cũ, ghi rõ là hàng không chính hãng | Mờ; một lần, đồ cá nhân | Thấp, nhưng có thể vi phạm quy định của nền tảng |
| Bán lại một món đồ fake đã dùng mà ghi "auth" | Có yếu tố lừa dối | Người mua có quyền đòi; có thể bị xử lý nếu thiệt hại lớn |
| Thường xuyên mua về rồi pass lại | Có | Gần với buôn bán; rủi ro tăng theo tần suất |
| Làm cộng tác viên, đăng bài hộ hưởng hoa hồng | Có | Tham gia vào chuỗi chào bán |
| Bày bán vài món rep trong shop có đăng ký kinh doanh | Có | Có thể bị kiểm tra, tịch thu, xử phạt |
| Nhập số lượng lớn, có kho, bán nhiều kênh | Rõ | Có thể đến mức hình sự |
Điểm chung của các dòng rủi ro cao: có lặp lại, có hưởng lợi, có tổ chức. Một món đồ cũ bán một lần khác xa một tài khoản đăng hàng mỗi ngày.
Pass lại một món đồ fake đã dùng
Đây là tình huống của rất nhiều người: từng mua một chiếc túi, đôi giày, chiếc đồng hồ giả, dùng chán rồi muốn bán lại trên nhóm đồ cũ. Một lần, một món, đồ cá nhân, số tiền nhỏ: trên thực tế đây là tình huống ít rủi ro nhất trong các tình huống bán. Tuy vậy, có hai điều cần tránh tuyệt đối.
Thứ nhất, không ghi "auth", "chính hãng" hay để người mua hiểu lầm. Nếu bạn biết là đồ giả mà bán như đồ thật, bạn đang lừa người mua, và họ có quyền đòi lại tiền, thậm chí phản ánh hoặc tố giác nếu số tiền đáng kể. Thứ hai, đọc quy định của nền tảng nơi bạn đăng. Nhiều nền tảng cấm đăng hàng giả mạo nhãn hiệu kể cả khi ghi rõ, và có thể khoá tài khoản.
Nếu muốn an toàn hơn nữa, cách đơn giản là không bán. Một món đồ không còn dùng có thể cho người thân, hoặc bỏ đi theo cách phù hợp. Số tiền thu về thường không đáng so với rủi ro bị khoá tài khoản hay bị người mua sau này khiếu nại. Còn nếu bạn có cả một tủ đồ fake và định bán dần từng món, hãy nhìn lại bảng ở trên: bán đều đặn nhiều món là đã chuyển sang dòng có yếu tố kinh doanh, không còn là chuyện pass một món đồ cũ.
Cộng tác viên, đăng bài hộ, dropship: bạn không cầm hàng nhưng vẫn là một mắt xích
Bạn đang chào bán. Đăng ảnh, viết mô tả, trả lời khách, chốt đơn là các hành vi chào hàng. Việc hàng đi thẳng từ kho của người khác đến khách không làm bạn đứng ngoài chuỗi bán. Với hàng giả mạo nhãn hiệu, chính hành vi chào bán đã có thể bị coi là xâm phạm.
Khách hàng biết bạn, không biết người phía sau. Khi hàng có vấn đề, khách sẽ đòi bạn. Bạn chịu trách nhiệm với khách như một người bán, rồi mới đi đòi lại nguồn hàng, mà nguồn hàng hàng giả thường không có cam kết gì.
Lời hứa "hàng xịn, CTV cứ yên tâm" không bảo vệ bạn. Nếu bạn quảng cáo hàng là chính hãng dựa trên lời của nguồn hàng mà không kiểm chứng gì, bạn vẫn là người đưa thông tin đó đến khách. Hãy yêu cầu nguồn hàng cung cấp giấy tờ nguồn gốc trước khi nhận làm cộng tác viên.
Hoa hồng nhỏ, rủi ro không nhỏ. Người đăng bài hộ thường chỉ được một phần nhỏ giá trị đơn. Nhưng khi tài khoản bị khoá, bị phản ánh hay bị cơ quan liên hệ, người bị ảnh hưởng đầu tiên là chủ tài khoản đã đăng bài.
Shop nhỏ bày vài món "rep" cho đủ mẫu
Một số cửa hàng thời trang, phụ kiện nhỏ bày lẫn vài món hàng giả mạo nhãn hiệu cạnh hàng không thương hiệu, nghĩ rằng số lượng ít thì không ai để ý. Thực tế, cửa hàng có đăng ký kinh doanh là nơi dễ bị kiểm tra nhất, vì có địa chỉ cố định và có hàng bày công khai. Khi lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, mỗi món hàng mang nhãn của hãng đều có thể bị yêu cầu chứng minh nguồn gốc.
Với cửa hàng, hệ quả không dừng ở mức bị tịch thu vài món. Hồ sơ vi phạm có thể ảnh hưởng uy tín, quan hệ với nhà cung cấp chính hãng, tài khoản bán hàng trên sàn. Nếu đang bán cả hàng thật lẫn hàng giả, khách hàng biết chuyện sẽ nghi ngờ luôn phần hàng thật.
Cách làm đúng là tách bạch: chỉ bán hàng có nguồn gốc rõ ràng; hàng không thương hiệu thì bán như hàng không thương hiệu, không gắn nhãn của ai. Phần nhập hàng an toàn cho cửa hàng và phần xử lý khi bị kiểm tra có ở các bài riêng trên trang.
Đã lỡ bán, giờ nên làm gì
Nếu bạn nhận ra mình đã bán hàng giả mạo nhãn hiệu, dù ít, đây là các bước hợp lý để dừng rủi ro lại, không phải để che giấu:
- Ngừng đăng bán, ngừng nhận đơn mới với hàng mang nhãn của người khác mà không rõ nguồn gốc.
- Với khách đã mua mà bạn từng nói là hàng thật, chủ động liên hệ, nói rõ và đề nghị hoàn tiền; điều này giảm thiệt hại cho khách và giảm rủi ro tranh chấp cho bạn.
- Giữ lại thông tin về nguồn hàng đã nhập: người bán sỉ, tin nhắn, chứng từ thanh toán.
- Không tiêu huỷ chứng từ, không xoá tin nhắn để che giấu; việc này có thể làm tình huống xấu hơn nếu cơ quan chức năng làm việc.
- Nếu đã có khiếu nại, có thông báo của cơ quan, hoặc số lượng đã bán lớn, hỏi luật sư trước khi làm việc; có thể bắt đầu bằng việc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu tình huống của mình.
Mục tiêu của các bước trên là sửa sai và hợp tác. Pháp luật thường xem xét thái độ khắc phục khi đánh giá vi phạm, nhưng không có cách nào xoá được việc đã bán.
Góc nhìn từ phía khách mua lại
Nếu bạn là người mua một món đồ cũ trên nhóm pass đồ, những gì ở trên cũng là thứ bạn nên biết. Người bán nói "auth" thì hỏi bằng chứng mua hàng gốc, thời điểm mua, nơi mua. Người bán nói "rep" mà bạn vẫn mua thì bạn đã biết mình mua gì. Người bán vòng vo thì bạn nên coi là hàng chưa rõ nguồn gốc.
Đồ đã qua sử dụng khó kiểm hơn đồ mới, vì hộp, hoá đơn, tem thường đã mất. Với món giá trị lớn, bạn có thể đề nghị gặp trực tiếp, mang đến nơi được chủ nhãn uỷ quyền kiểm tra nếu chủ nhãn có dịch vụ đó, hoặc thoả thuận điều kiện hoàn tiền bằng tin nhắn trước khi chuyển tiền.
Một điều nữa về phía người mua đồ cũ: nếu sau khi nhận bạn phát hiện món đồ được bán như hàng thật nhưng không phải, hãy liên hệ người bán ngay, giữ nguyên tình trạng món đồ và mọi tin nhắn. Nhóm mua bán đồ cũ thường có quản trị viên và quy định riêng về tranh chấp; báo cho họ cũng là một kênh gây sức ép hợp lý, miễn là bạn trình bày sự việc khách quan, không đăng thông tin cá nhân của người bán.
Và nếu bạn mua với ý định bán lại kiếm lời, hãy đọc lại phần đầu bài: lúc đó bạn không còn là người mua đồ cũ nữa.
Câu hỏi thường gặp
Bán lại một chiếc túi fake đã dùng có bị phạt không?
Một lần, một món đồ cá nhân, ghi rõ không phải hàng chính hãng thì trên thực tế rủi ro thấp, nhưng có thể vi phạm quy định của nền tảng đăng bán. Nếu bán như hàng thật thì bạn đang lừa người mua và phải chịu trách nhiệm với họ.
Ghi rõ "hàng rep" khi bán thì có hợp pháp không?
Không. Việc ghi rõ chỉ giúp bạn không lừa người mua, nhưng hàng mang nhãn hiệu của người khác mà không được phép vẫn là hàng giả mạo nhãn hiệu. Chào bán, bày bán hàng đó có thể bị xử lý.
Làm cộng tác viên không cầm hàng thì có liên quan gì không?
Có. Đăng bài, tư vấn, chốt đơn là hành vi chào bán. Bạn là người khách hàng biết và đòi khi có vấn đề, và có thể bị coi là tham gia vào việc bán hàng giả nếu hàng mang nhãn hiệu bị giả.
Shop chỉ bày vài món hàng giả thì có bị kiểm tra không?
Có thể. Số lượng ít không miễn trừ việc kiểm tra. Cửa hàng có địa chỉ cố định là đối tượng dễ được kiểm tra, và mỗi món mang nhãn của hãng đều có thể bị yêu cầu chứng minh nguồn gốc.
Đã bán hàng giả cho khách, giờ hoàn tiền có tránh được trách nhiệm không?
Hoàn tiền giúp khắc phục thiệt hại cho khách và giảm rủi ro tranh chấp, và thường được xem xét như một tình tiết tích cực. Nhưng nó không xoá được hành vi đã xảy ra. Tình huống có khiếu nại hoặc số lượng lớn nên hỏi luật sư.
Mua đồ cũ trên nhóm pass đồ thì kiểm gì trước?
Hỏi bằng chứng mua hàng gốc, lưu lời khẳng định của người bán về nguồn gốc, đề nghị gặp trực tiếp với món giá trị lớn, và thoả thuận điều kiện hoàn tiền bằng tin nhắn trước khi chuyển tiền. Người bán vòng vo thì coi là hàng chưa rõ nguồn gốc.